Bệnh Quai bị là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút gây ra, có khả năng lây lan nhanh qua đường hô hấp. Bệnh thường gặp ở trẻ em, thanh thiếu niên và dễ bùng phát thành dịch tại các môi trường tập trung đông người như trường học, nhà trẻ.
Dù thường lành tính, nhưng nếu không được phát hiện và chăm sóc đúng cách, Quai bị có thể để lại những biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài.
1. Dấu hiệu nhận biết bệnh Quai bị
Sau thời gian ủ bệnh kéo dài từ 14–21 ngày, người bệnh sẽ bắt đầu xuất hiện các triệu chứng điển hình:
Toàn thân: Sốt, mệt mỏi, đau đầu, đau họng và chán ăn.
Đặc hiệu: Sưng đau tuyến mang tai (vùng trước và dưới tai). Nốt sưng có thể xuất hiện một bên rồi lan sang bên kia.
Cảm giác khi ăn: Đau rõ rệt khi nhai hoặc nuốt thức ăn.
Thông thường, các triệu chứng sẽ kéo dài khoảng 7–10 ngày. Phần lớn người bệnh có thể hồi phục tốt nếu được theo dõi sát sao.
2. Cảnh báo các biến chứng nguy hiểm
Đừng chủ quan với Quai bị! Vi rút có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng nếu không được điều trị kịp thời:
Ở nam giới: Viêm tinh hoàn (đặc biệt nguy hiểm sau tuổi dậy thì, có nguy cơ gây vô sinh).
Ở nữ giới: Viêm buồng trứng.
Các biến chứng khác: Viêm màng não, viêm tụy hoặc viêm tai giữa dẫn đến giảm thính lực.
3. Hướng dẫn chăm sóc người bệnh tại nhà
Để người bệnh nhanh chóng hồi phục và ngăn ngừa biến chứng, gia đình cần lưu ý các nguyên tắc chăm sóc sau:
þ Nghỉ ngơi tuyệt đối: Người bệnh cần được nghỉ ngơi tại giường, hạn chế vận động mạnh (đặc biệt là nam giới trong giai đoạn sưng tuyến mang tai) để giảm nguy cơ biến chứng viêm tinh hoàn.
þ Chế độ ăn uống hợp lý:
Nên ăn thức ăn lỏng, mềm, dễ nuốt như cháo, súp.
Tránh các loại thực phẩm có vị chua (chanh, cam, đồ muối chua...) vì chúng kích thích tiết nước bọt làm vùng sưng đau nhức hơn.
Uống nhiều nước (nước lọc, nước oresol) để bù lại lượng nước mất do sốt.
þ Giảm đau và hạ sốt:
Có thể dùng gạc ấm hoặc gạc mát chườm nhẹ lên vùng tuyến mang tai bị sưng để giảm cảm giác đau buốt.
Chỉ sử dụng thuốc hạ sốt, giảm đau (như Paracetamol) theo đúng liều lượng chỉ định của bác sĩ.
þ Vệ sinh thân thể:
Không nên kiêng tắm rửa tuyệt đối. Người bệnh nên tắm bằng nước ấm trong phòng kín gió và lau khô người nhanh để giữ vệ sinh da, tránh nhiễm trùng.
Súc miệng thường xuyên bằng nước muối sinh lý hoặc nước súc miệng để giữ vệ sinh khoang miệng và giảm viêm.
þ Theo dõi sát diễn biến: Nếu người bệnh có các biểu hiện bất thường như: đau bụng dữ dội, nôn mửa, đau tinh hoàn, đau đầu nghiêm trọng hoặc co giật, cần đưa ngay đến bệnh viện để can thiệp y tế kịp thời.
4. Các biện pháp phòng bệnh hiệu quả
Để bảo vệ bản thân và gia đình, mỗi người dân cần chủ động thực hiện các biện pháp sau:
þ Tiêm vắc xin phòng bệnh
Đây là biện pháp an toàn và hiệu quả nhất. Hãy thực hiện tiêm chủng đầy đủ theo khuyến cáo của ngành y tế.
þ Vệ sinh cá nhân và môi trường
Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng.
Luôn che miệng khi ho hoặc hắt hơi để hạn chế phát tán vi rút ra môi trường.
Không dùng chung đồ dùng cá nhân (ly, khăn mặt, bàn chải...) với người đang mắc bệnh.
þ Cách ly và hạn chế lây lan
Khi mắc bệnh hoặc nghi ngờ mắc bệnh, cần:
Cho người bệnh nghỉ học, nghỉ làm để tránh lây nhiễm cộng đồng.
Hạn chế tiếp xúc gần với người xung quanh.
5. Lời khuyên từ Trung tâm Y tế Đông Hòa
Khi bản thân hoặc người thân có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh Quai bị:
F Đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được bác sĩ khám, tư vấn và hướng dẫn điều trị kịp thời.
F Tuyệt đối không tự ý đắp các loại lá, thuốc nam lên vùng sưng để tránh nhiễm trùng da.
F Hạn chế vận động mạnh, người bệnh nên nghỉ ngơi tĩnh tại, ăn thức ăn lỏng, dễ tiêu và uống nhiều nước.
Vì sức khỏe của bản thân và trách nhiệm với cộng đồng, hãy chủ động phòng chống bệnh Quai bị ngay hôm nay!
Trần Thị Lý/Phòng DS-TT-GDSK&YTCS
In bài viết
